Ontstoppingsmiddelen: wat werkt echt?

Om te begrijpen waarom het ene middel wel werkt en het andere niet, helpt het om te weten wat een verstopping eigenlijk is. In de keuken is het meestal een laag vet met etensresten. In de badkamer gaat het vooral om haren die vastgeplakt zitten in zeepresten. In de wc is het vaak een prop van papier, vochtige doekjes of iets dat er niet in hoort. Een middel dat vet oplost, doet weinig tegen een prop doekjes. En een middel dat alleen schuimt, lost geen van beide op.

Heet water

Heet water is het eenvoudigste middel en vaak een goede eerste stap bij een keukenafvoer die traag wegloopt. Warm water maakt vet weer vloeibaar, zodat het verder kan spoelen. Giet het in een paar porties in de afvoer, eventueel met een scheutje afwasmiddel.

• Werkt bij: lichte vetaanslag in de keuken.
• Werkt niet bij: haren, doekjes, een volledige prop.
• Let op: gebruik geen kokend water op pvc-leidingen. De meeste afvoeren in huis zijn van pvc, en kokend water kan het materiaal en de lijmverbindingen op den duur vervormen. Bij een wc kan kokend water bovendien de porseleinen pot laten barsten. Heet kraanwater of water dat even heeft afgekoeld is veiliger.

Soda

Soda (natriumcarbonaat) is een oud huismiddel dat vet helpt oplossen. Een paar eetlepels soda met heet water in de afvoer, even laten inwerken en naspoelen, kan een vettige keukenafvoer weer op gang brengen. Soda is mild vergeleken met chemische ontstoppers, maar het is wel een irriterende stof: draag handschoenen en houd het uit de ogen.

• Werkt bij: vet- en zeepaanslag, vooral in de keuken.
• Werkt niet bij: haarproppen of voorwerpen in de leiding.

Baking soda met azijn

Dit is waarschijnlijk het bekendste huismiddeltje. Baking soda en azijn reageren met elkaar en dat geeft flink wat bruisend schuim. Dat ziet er indrukwekkend uit, maar het effect op een echte verstopping is klein. De reactie levert vooral koolzuurgas, water en een beetje zout op. Een stevige prop van haren of vet blijft daardoor gewoon zitten.

Als onderhoud, om een afvoer fris te houden, kan het geen kwaad. Als oplossing voor een afvoer die dicht zit, moet u er niet te veel van verwachten.

Biologische of enzymreinigers

Biologische afvoerreinigers bevatten enzymen of bacteriën die organisch materiaal zoals vet en zeepresten langzaam afbreken. Ze zijn minder agressief voor leidingen en rubbers dan chemische ontstoppers. Het woord "langzaam" is hier belangrijk: ze werken in uren tot dagen, niet in minuten.

• Geschikt voor: periodiek onderhoud, om aanslag in de keuken- of badkamerafvoer te beperken.
• Niet geschikt voor: een afvoer die al dicht zit. Een prop haren of doekjes wordt er niet door opgelost, en in stilstaand water kunnen de middelen hun werk nauwelijks doen.

Chemische ontstoppers

Chemische ontstoppers zijn er in vloeibare vorm, als gel en als korrels. Ze zijn meestal sterk basisch (op basis van loog) en soms sterk zuur. Ze kunnen haren en vet aantasten, maar ze hebben ernstige nadelen. Wij raden ze in huis af.

• Bijtend. Een spat op de huid of in de ogen kan brandwonden geven. Draag als u ze toch gebruikt altijd handschoenen en een bril en volg de gebruiksaanwijzing precies.
• Nooit mengen. Gebruik nooit twee verschillende ontstoppers na elkaar en meng ze nooit met andere schoonmaakmiddelen zoals chloor of azijn. Daarbij kan hitte, opspattende vloeistof of giftig gas ontstaan.
• Schade aan de installatie. Ze kunnen rubberen afdichtingen, kit en oudere leidingen aantasten. Bij een korrelmiddel kan de reactie ook warmte geven, wat niet goed is voor pvc.
• Lossen een echte prop vaak niet op. Werkt het middel niet, dan staat er een plas bijtende vloeistof in de afvoer.
• Gevaar voor wie daarna komt. Wie na een mislukte poging de sifon losdraait of met een plunjer gaat pompen, kan de vloeistof over zich heen krijgen. Hebt u een middel gebruikt, vertel dat dan altijd aan de monteur voordat hij begint.

Plunjer

De plunjer, of ontstopper met zuignap, is goedkoop, veilig en verrassend effectief. Door afwisselend druk en zuigkracht los te maken komt een prop in beweging. Belangrijk is dat er een laagje water in de bak staat en dat u de overloop of een tweede afvoer afdekt met een natte doek, anders ontsnapt de druk. Voor de wc bestaat een plunjer met een extra kraag die beter in de pot aansluit.

• Werkt bij: proppen dichtbij in gootsteen, wastafel, douche of wc.
• Werkt minder bij: verstoppingen dieper in de leiding of in het riool.

Sifon schoonmaken

Geen middel, maar wel vaak de snelste oplossing bij een wastafel of gootsteen. In de sifon, de bocht onder de bak, blijft het meeste vuil hangen. Met een emmer eronder draait u hem los, haalt u het vuil eruit en zet u hem weer handvast terug. Controleer daarna of er niets lekt.

Handveer of ontstoppingsveer

Een handveer is een flexibele spiraal die u draaiend in de afvoer voert. Hij kan een prop losmaken of haren aan de punt meenemen. Een handveer reikt een paar meter ver en is daarmee de volgende stap als plunjer en sifon niet helpen. Werk rustig, draai heen en weer bij weerstand en forceer niets: in bochten en bij oudere leidingen kan een veer schade geven. Meer hierover leest u in zelf het riool ontstoppen met hogedruk of veer.

Hogedrukreiniging door een vakman

Bij verstoppingen dieper in de leiding, in de standleiding of in het riool gebruikt een vakman een machinale veer of een hogedrukreiniger met een speciale spuitkop. Daarmee wordt niet alleen de prop verwijderd, maar ook de aanslag langs de binnenwand. Komt een verstopping steeds terug, dan is een camera-inspectie verstandig om te zien of er iets anders aan de hand is, zoals een verzakking of wortelingroei.

Overzicht: wat werkt waarvoor?

• Vettige keukenafvoer, loopt traag: heet water, soda, daarna plunjer en sifon.
• Douche of wastafel met haren: haren verwijderen bij het putje, sifon schoonmaken, plunjer of handveer.
• Verstopte wc: plunjer met kraag, eventueel een wc-veer. Geen chemische middelen.
• Meerdere afvoeren tegelijk traag, of water komt omhoog: stop zelf met ontstoppen en schakel een vakman in.
• Onderhoud: zeefjes, heet water na de afwas, eventueel een enzymreiniger.

Twijfelt u of u zelf verder moet gaan? Lees dan verstopte afvoer: zelf doen of een loodgieter bellen.

Een overzicht van alle soorten verstoppingen, per ruimte in huis, vindt u op de pagina verstopping per ruimte. En wilt u voorkomen dat het weer gebeurt, lees dan onze tips om verstoppingen te voorkomen.