Expansievat cv: wanneer vervangen?

Wat doet een expansievat?

Water zet uit als het warm wordt. In een gesloten cv-installatie kan dat extra volume nergens heen, en zonder buffer zou de druk bij elke stookbeurt sterk oplopen. Het expansievat vangt dat op. Het is een rond vat, meestal rood of grijs, dat naast of boven de ketel hangt. Bij veel combiketels zit het in de ketel zelf, achter de mantel.

Binnenin zit een rubber membraan. Aan de ene kant zit water uit de installatie, aan de andere kant lucht of stikstof onder druk: de voordruk. Wordt het water warm, dan drukt het het membraan in en wordt het gas samengeperst. Koelt het af, dan duwt het gas het water weer terug. Zo blijft de druk in de installatie binnen de perken.

Symptomen van een defect expansievat

• De druk schommelt sterk. Bij een koude installatie is de druk normaal, maar zodra de verwarming aanslaat loopt hij hard op, soms tot bij het maximum. Koelt de installatie af, dan zakt de druk weer ver terug.
• Het overstortventiel druppelt of loopt. Dat ventiel gaat open als de druk te hoog wordt (bij veel installaties rond 3 bar) om de installatie te beschermen. Druppelt het vooral als de verwarming aan staat, dan is het expansievat een belangrijke verdachte.
• U moet steeds water bijvullen. Het water dat via het overstortventiel wegloopt, moet ergens worden aangevuld. Zo ontstaat een cirkel van bijvullen, oplopen en weglopen.
• De ketel gaat in storing door een te hoge of te lage druk.

Let op: drukverlies kan ook door een lek komen, of door een vulkraan die niet helemaal dicht zit (dan loopt de druk juist langzaam op). Lees daarover in cv-ketel verliest druk.

Oorzaken

• De voordruk is weggelopen. Door de jaren heen lekt er langzaam gas uit het vat. Het membraan vangt de uitzetting dan niet meer op.
• Het membraan is kapot. Dan komt er water aan de gaskant en werkt het vat niet meer.
• Het vat is te klein voor de installatie, bijvoorbeeld na uitbreiding met extra radiatoren of vloerverwarming.
• De voordruk past niet bij de woning. De juiste voordruk hangt af van de hoogte van de installatie. Een verkeerd ingestelde voordruk geeft dezelfde klachten.

Wat kunt u zelf doen?

1. Houd de drukmeter in de gaten. Noteer de druk bij een koude installatie en na een half uur stoken. Schrijf ook op of het overstortventiel druppelt. Die gegevens helpen de monteur.
2. Controleer de vulkraan. Zit die echt dicht en is de vulslang weg?
3. Vul niet te ver bij. Houd de druk van een koude installatie binnen wat de handleiding van uw ketel aangeeft.
4. Zet een bakje onder het overstortventiel als het druppelt, zodat er geen waterschade ontstaat. Draai het ventiel nooit dicht en blokkeer de afvoer niet: het is een beveiliging.

Het vat openen, de voordruk bijstellen of het vervangen doet u niet zelf. Daarvoor moet de installatie drukloos worden gemaakt en moet de voordruk worden afgestemd op uw woning. Zit het vat in de ketel, dan moet bovendien de mantel eraf.

Bijvullen van de voordruk of vervangen?

Is alleen de voordruk weggelopen en is het membraan heel, dan kan een monteur het vat vaak op de juiste voordruk brengen. Is het membraan kapot, komt er water uit het ventiel aan de gaskant of is het vat aan de buitenkant verroest, dan is vervangen de enige goede oplossing. Ook als het vat te klein blijkt voor de installatie, is vervangen door een passend vat nodig.

Vervangen is in veel gevallen een overzichtelijke klus. Bij een ingebouwd expansievat in een oudere ketel kan het een reden zijn om ook naar de rest van de ketel te kijken; lees daarvoor cv-ketel vervangen of repareren?

Ruikt u gas? Kom dan niet aan de ketel, gebruik geen lichtschakelaars of open vuur, zet ramen en deuren open, verlaat de woning en bel het landelijk storingsnummer gas en stroom: 0800-9009.